Miasto biskupie Druga lokacja miejska Opatowa została przeprowadzona przez biskupa Stefana II około 1328 r. na przeciwległym do Żmigrodu brzegu rzeki Opatówki. W trakcie lokacji wytyczono rynek i wychodzące od niego ulice oraz nadano osadzie prawa miejskie magdeburskie. W 1376 roku wzmiankowano zamek biskupi w Opatowie umocniony przez biskupa Jarosława Bogorię Skotnickiego, który w 1381 roku oddał zarząd nad zamkiem swojemu bratankowi Mikołajowi.
thumb|Pozostałości murów obronnych z bramą Warszawską|lewo thumb|left|Romańska kolegiata pw. św. Marcina (XII w.) thumb|Opatów - ratusz|lewo Od XV w. do rozbiorów Opatów był miejscem, gdzie odbywały się sejmiki dawnego województwa sandomierskiego. Także tutaj, w XV w. odbywały się roki sądu ziemskiego dla okolicznej szlachtyM. Pawlikowski, Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012. Miasto miało obowiązek udzielania stacjiTadeusz Brzeczkowski, Podatki zwyczajne w Polsce w XV wieku, w: Acta Universitatis Nicolai. Copernici, Historia XVIII — Nauki Humanistyczne”, z. 128, Toruń 1982, s. 58..
Podczas najazdu Tatarów w 1502 r. Opatów został niemal całkowicie zniszczony oprócz kościoła, w którym bronili się mieszkańcy.