3 października 2011 PKP PLK zarekomendowały wariant przebiegu pierwszej linii, jednakże 2 miesiące później Minister Transportu Sławomir Nowak zapowiedział zamrożenie wszelkich prac do 2030 roku, z wyjątkiem dokończenia studium wykonalności, które ukończono w 2013 roku. Jako główny powód tej decyzji podano chęć koncentracji na projektach modernizacyjnych i rewitalizacyjnych istniejącej sieci kolejowej. Później pracowano jeszcze nad koncepcją przedłużenia Y do Berlina i Pragi. Prace te zakończono w grudniu 2015.
Jedynym elementem, który jest już gotowy, jest nowy dworzec Łódź Fabryczna (otwarty 11 grudnia 2016), na którym wybudowany został specjalny peron i dodatkowa para torów w tunelu średnicowym z myślą o obsłudze KDP.
Największą korzyścią z budowy linii Y miałoby być skrócenie czasu trwania podróży pomiędzy Warszawą a Wrocławiem. Miasta te leżą od siebie w odległości około 310 km, jednakże najkrótsze obecnie możliwe połączenie kolejowe, przez Łódź i Kalisz, liczy 390 km. Torowiska na tej trasie są, w znaczącej części, w złym stanie technicznym. W grudniu 2014 roku ukończono remont protezy koniecpolskiej – odcinka linii kolejowych nr 61 i 144, który tworzy alternatywne połączenie prowadzące przez Opole, Częstochowę Stradom i CMK. Liczy ono 427 km.