Kapucynka czarno-biała, kapucynka właściwa (Cebus capucinus) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny kapucynek (Cebinae) w obrębie rodziny płaksowatych (Cebidae) występujący na terenie Ameryki Środkowej i Południowej.
Zasięg występowania Kapucynka czarno-biała występuje w zależności od: C. c. capucinus – wschodnia Panama, zachodnia Kolumbia (region przybrzeżny Oceanu Spokojnego) i północno-zachodni Ekwador (na południe aż do rzeki Esmeraldas-Guayllabamba). C. c. curtus – Wyspa Gorgona, Kolumbia.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz nadając mu nazwę Simia capucina. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Linneusz wskazał Brazylię (), ograniczone do północnej Kolumbii.
Taksony pośrednie między C. capucinus i C. albifrons występują w środkowej dolinie San Jorge, w dolnym biegu rzeki Cauca, w Kolumbii. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki.
Etymologia Cebus: kēbos „długoogoniasta małpa”. capucinus: starofr. capucin „kaptur, kapucyn”, od „kaptur”, od późnołac. cappa „kaptur, czapka”. curtus: łac. curtus „krótki, skrócony”.