Jednostka gospodarki uspołecznionej (j.g.u.) – w okresie gospodarki centralnie sterowanej w PRL określenie przedsiębiorstwa, czyli według ówczesnej nomenklatury „jednostki gospodarczej”, w której dominującą formą własności była własność państwowa lub własność spółdzielcza.
Zakłady j.g.u. traktowane były – głównie z punktu widzenia prawa – znacznie łagodniej, niż „jednostki gospodarki nieuspołecznionej”, czyli indywidualni przedsiębiorcy.
W drugiej połowie lat 80. XX w., w obliczu głębokiego kryzysu państwa, ówczesne władze łagodziły nieco restrykcyjną politykę wobec „jgn” (nieuspołecznionych), toteż różnice pomiędzy obiema formami gospodarowania powoli zaczęły się zacierać. Niemniej jednak, jeszcze np. około roku 1985, najlepszą z punktu widzenia interesów drobnych przedsiębiorców była forma j.g.u., toteż zaczęły powstawać różnego rodzaju spółdzielnie, choć nie był w tej formie gospodarowania wygodnym fakt, że do założenia spółdzielni trzeba było zgromadzić aż dziesięć indywidualnych osób oraz że wszystkie ówczesne spółdzielnie miały obowiązek zrzeszać się w jednej z central spółdzielczości (np. w CZSP – Centralnym Związku Spółdzielni Pracy), z których każda była administracyjną czapą obciążającą swoimi składkami działalność podległych jej spółdzielni.