Festiwal ma za zadanie tworzyć platformę porozumienia pomiędzy tymi dziedzinami sztuki, ale także promującą nowe zespoły, zjawiska i brzmienia, a tym samym przedstawiać jak zjawisko pod tytułem „jazz” rozwija się w różnych częściach świata, jak młodzi twórcy rozumieją dzisiaj muzykę improwizowaną i jak hasło „jazz” oddziałuje na młodych twórców sztuk plastycznych i wizualnych.
Geneza nazwy Pierwotnie nazwa nawiązywała do pierwszej lokalizacji festiwalu, czyli Ruin Teatru Victoria w Gliwicach. W miarę rozwoju i rozszerzania programu festiwalu, a także po zmianie lokalizacji nazwa „Jazz w Ruinach” odnosi się do samej idei festiwalu, czyli prezentacji nowych zjawisk w muzyce i grafice. W przypadku każdej formy sztuki często nowe zjawiska były uznawane za koniec danej formy sztuki, a artyści propagujący nowe trendy często byli ignorowani lub wyśmiewani. Historia pokazuje, że ten koniec był początkiem czegoś nowego, co z czasem weszło do kanonu. Stąd tzw. ruiny (dawnych epok, stylistyk i gatunków) wydają się idealnym miejsce dla festiwalu nowych zjawisk i młodych twórców.