Zasięg występowania Pijawnik występuje w Afryce Subsaharyjskiej – od Senegalu po zachodnią Erytreę i zachodnią Etiopię, dalej na południe do północnej Demokratycznej Republiki Konga i północnej Ugandy, dalej wąskim pasem do niższej części zlewiska rzeki Kongo i skrajnie północnej części Angoli. Dawniej zasięg pijawnika sięgał dalej na północ, wzdłuż Nilu aż po Egipt; obecnie gatunek wymarł w tych obszarach. Pijawnik zasiedla okolice nizinnych rzek z pasami piachu lub żwiru. Unika obszarów silnie zalesionych oraz estuariów. Często pojawia się w okolicach rzek w pobliżu osiedli ludzkich, np. w Tompari Ferry w Sierra Leone. Ogółem gatunek osiadły, jednak podejmuje na skalę lokalną wędrówki związane ze zmianą poziomu wody w rzekach.
Pożywienie Pijawniki żywią się bezkręgowcami, w tym małżami, owadami wodnymi; ma również zjadać nasiona oraz fragmenty rybich trucheł. Żeruje zarówno zbierając pokarm z powierzchni, jak i m.in. łapiąc owady w biegu, przeczesując piasek lub szukając zdobyczy pod kamieniami. Nie ma dowodów na zjadanie przez pijawniki owadów z paszczy krokodyli. mały