Geografia Jezioro Chilwa jest stosunkowo płytkie – głębokość wody sięga 1 do 2 metrów. Jego powierzchnia wynosi ok. 2250 km², zależy jednak w dużej mierze od objętości wód dopływowych. Rozróżnia się między otwartą przestrzenią jeziora, bagnami i okresowo zalewanymi obszarami lądu. Ich obszar wynosił w czasie pory suchej w październiku 2006 roku odpowiednio 828, 303 i 687 km²Lisa-Maria Rebelo, M. P. McCartney und C. M. Finlayson: Characterisation of two large inland wetlands in southern Africa. International Water Management Institute. Po długich okresach suszy otaczające jezioro bagna oraz części samego jeziora mogą wysychać. Przy niskich stanach wód podnosi się poziom zasolenia. Na roślinność brzegów jeziora składa się głównie trzcina (Typha domingensis, gatunek trzciny pałkowej), z której miejscowa ludność wyrabia liny, mogące służyć do mocowania sieci rybackich.
Na terenach przyległych do jeziora Chilwa żyje łącznie ok. 77 tys. ludzi w blisko 300 osadach (stan według szacunków z 2000 roku). Gęstość zaludnienia wynosi 162 os./km², co czyni ten obszar jednym z najgęściej zaludnionych w Malawi.