Jurij Walentinowicz Trifonow (; ur. 28 sierpnia 1925 w Moskwie, zm. 28 marca 1981 tamże) – rosyjski pisarz, jeden z czołowych reformatorów literatury radzieckiej lat 60. i 70. XX wieku, szczególnie w sferze prozy urbanistycznej.
Życiorys Urodził się w dzielnicy Arbat. Jego ojciec – Walentin Abramowicz Trifonow (1888–1938) wywodził się z Kozaków dońskich; był rewolucjonistą (dowodził Kozakami dońskimi w Rostowie podczas wojny domowej), później przewodniczącym Kolegium Wojskowego Sądu Najwyższego ZSRR (1923–1926). Matka – Jewgienija Abramowna Lurie (1904–1975), w połowie Rosjanka i Żydówka, była zootechnikiem, księgową, a po wyjściu z łagru bibliotekarką i pisarką dla dzieci (pseudonim literacki E. Tajurina).
W okresie Wielkiego terroru jego rodzice byli represjonowani i wydaleni z Domu na nabrzeżu. Ojciec został aresztowany przez NKWD w nocy z 21 na 22 czerwca 1937 roku i rozstrzelany 15 marca 1938 (został zrehabilitowany wraz z żoną 3 listopada 1955), a matka spędziła 8 lat w łagrze za niezadenuncjowanie swojego męża (została zwolniona w 1945 roku, rok później powróciła do Moskwy).