Istnieje szereg hipotez, często wykluczających się, na temat pochodzenia nazwy „Śląsk”:
Hipoteza rzeki Ślęzy Według pierwszej hipotezy, nazwa Śląska bezpośrednio wywodzi się od żyjących w jego centralnej części plemienia Ślęzan (wzmiankowani przez Geografa Bawarskiego ok. 845), którzy z kolei mieliby zaczerpnąć swą nazwę od rzeki Ślęzy, nad którą mieli swe siedziby lub od pobliskiej góry Ślęży. Choć góra ta była od neolitu ośrodkiem kultu religijnego sąsiednich mieszkańców, znamy niewiele przypadków określenia plemion nazwami gór, w przeciwieństwie do nazw zaczerpniętych od rzek.
Jerzy Samuel Bandtkie na początku XIX w. wywiódł nazwę Śląsk właśnie od nazwy Ślęzy.
Nazwa rzeki i góry jest podawana jako jeden z wielu przedindoeuropejskich toponimów w tym rejonie Europy. Możliwe więc, że miejscowa ludność adaptowała przedindoeuropejską nazwę do języków celtyckich, germańskich czy słowiańskich, pojawiających się kolejno na terenie Śląska.