Odpady powęglowe – mieszanina okruchów skalnych pochodzących z warstw towarzyszących pokładom węgla i z przewarstwień tych pokładów. W wyniku wydobycia węgla mieszanina ta jest wydobywana na powierzchnię Ziemi. Odpady powęglowe zawierają zawsze pewien procent węgla, który jest odzyskiwany w specjalnych urządzeniach przy kopalniach. Ilość odpadów jest zależna od stopnia mechanizacji wydobycia i od grubości pokładu z jakiego jest prowadzone wydobycie.

Skład petrograficzny W skład odpadów powęglowych wchodzą iłowce, łupki ilaste, mułowce, łupki węglowe, piaskowce, sporadycznie zlepieńce, oraz okruchy węgla. Procentowy udział skał w materiale odpadowym bywa bardzo zróżnicowane i jest zależne od rodzaju skał w miejscu wydobycia węgla. mineralogiczny Minerały ilaste około 50–70%, kwarc około 20–30%, pozostałe minerały i węgiel 10–20% Głównym składnikiem są minerały ilaste więc to od ich właściwości fizycznych i mechanicznych będą zależeć właściwości odpadów powęglowych i możliwość ich potencjalnego wykorzystania.

pH waha się od 2,8 do 9,6. Od składu chemicznego odpadów zależy ich wpływ na środowisko, gdyż podczas składowania dochodzi do wymywania rozpuszczalnych soli takich jak chlorki i siarczany