Cinkciarz (przez zniekształcenie angielskiego wymawianego przez cinkciarzy „cincz kasz” lub „cieńć kasz”) – potoczne określenie osoby, która w okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej prowadziła nielegalny obrót walutami, to znaczy skupowała i sprzedawała dolary amerykańskie, a także inne waluty wymienialne i bony dolarowe PeKaO. Słowo pojawiło się pod koniec lat 50. XX wieku, początkowo także w formie cinksiarz lub cynkciarz, wcześniej osoby takie bywały określane jako czarnogiełdziarz, waluciarz lub konikJerzy Kochanowski: Uliczne kasy walutowe, „Polityka” nr 28 (2966)/2014, s. 46–48..
Opis Zjawisko nielegalnego handlu walutami pojawiło się w Polsce podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej. Po wojnie nielegalny handel walutami istniał nadal, z uwagi na dewizowy monopol państwa i dużą rozbieżność między oficjalnym, arbitralnie ustalanym kursem walut w gospodarce centralnie planowanej, a wyższym kursem czarnorynkowym. W początkowym okresie chaosu gospodarczego po wojnie nawet państwo skupowało waluty na czarnym rynku, jednak od 1947 roku handel nimi zaczął być surowo ścigany, jako element tak zwanej bitwy o handel. Jesienią 1950 roku posiadanie walut i kruszców zostało zakazane, a za handel mogła grozić kara śmierci.