Z 1145 roku zachował się dokument pisany, z którego wynika nie tylko to, że wspomniany możnowładca władał Wyszogrodem, ale również istniała kasztelania wyszogrodzka, obejmująca tereny w dorzeczu Brdy i Wisły (na lewym i prawym brzegu rzeki), oraz komora celna (w tym książęca), targ i karczmy, które kształtowały osadę podgrodową. W dokumencie tym komes Janusz wraz z małżonką Sulisławą darowali połowę dochodów z wyszogrodzkich ceł, karczem i targów klasztorowi benedyktynów (od 1113 kanoników regularnych) w Trzemesznie. Już wówczas miała tu znajdować się świątynia.

W okresie tym zbudowano drugi, wewnętrzny Wał obronny przez co nastąpiło zmniejszenie powierzchni grodu. Przekaz z 1198 roku informuje, że Wyszogród posiadał kościół (późniejsze przekazy mówią, że patronką świątyni była św. Maria Magdalena) prawdopodobnie ufundowany przez właścicieli. Na to, że była to fundacja możnowładcza, wskazują istnienie grupy kanonickiej przy kościele oraz uposażenie w dziesięciny ze wsi Orłowo i Sielce, leżących pod Inowrocławiem, a będących własnością Powałów. Kościół pierwotny stał obok kasztelańskiego grodu w pobliżu Wisły. Niektórzy historycy sądzą, że jego kościołem filialnymopinia spotykana zwłaszcza w nowszych opracowaniach był pierwszy bydgoski kościół grodowy pod wezwaniem św. Idziego i św. Magdaleny