Pacjent natomiast przyjmuje postawę ucznia, od którego oczekuje się gotowości do podejmowania aktywnych zmian.
Terapia opiera się na technikach treningowych, takich jak trening relaksacji, stosowany w systematycznej desensytyzacji (odwrażliwianiu) pomocnej w leczeniu fobii, czy trening asertywności, a także wielu innych formach pracy nad zachowaniem.
W procesie terapii behawioralnej, niezależnie od rodzaju leczonych zaburzeń, można wyróżnić cztery podstawowe fazy: diagnostyczną – obejmującą przeprowadzenie wywiadu, identyfikację zaburzenia, ustalenie sposobu jego ukształtowania się oraz ocenę motywacji pacjenta do zmiany; wzbudzania motywacji – mającą na celu wzbudzenie w pacjencie pozytywnych oczekiwań wobec leczenia oraz przejęcie przez niego odpowiedzialności za proces terapeutyczny; zastosowania procedury terapeutycznej – czyli realizacji określonych technik terapeutycznych; utrwalania zmian – obejmującą ustalenie zadań, które pacjent wykonuje samodzielnie lub z pomocą rodziny, w celu utrwalenia pożądanych zachowań.
Psychoterapia behawioralna zwykle dotyczy konkretnych problemów (np.