Maturę zdał w 1957.
Studia i praca zawodowa Józef jeszcze w dzieciństwie chciał zostać pastorem, a pod wpływem księdza Wehrsteina diecezjalnym księdzem katolickim. Po zdaniu matury wstąpił do seminarium duchownego we Wrocławiu. Już po tygodniu opuścił seminarium, ze względu na złą atmosferę, powodowaną przez złe warunki lokalowe (ośmioosobowe pokoje, brak dobrych sanitariatów, roznoszący się po całym budynku zapach kapusty) i koszarowy rygor wyrażony zarozumialstwem kleryka wyższego roku. Przez kilka miesięcy pracował w biurze spółdzielni ogrodniczej we wspaniałej atmosferze, razem z wypuszczonymi w ramach amnestii żołnierzami Armii Krajowej. W 1958 roku bez problemów dostał się na historię na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Osiągał bardzo dobre wyniki w nauce, miał problemy ze zdaniem tylko egzaminu z ekonomii politycznej u Wiesława Sameckiego, ponieważ wykładowca wiele razy widział studenta wchodzącego do duszpasterstwa akademickiego przy ulicy Katedralnej 4. Zainteresował się polityką i mechanizmami władzy, a po trzecim roku wybrał seminarium magisterskie u historyka Niemiec Adama Galosa. Pracę magisterską „Klub Konserwatywny w Krakowie 1896-1908” obronił w 1963.