200px|right|thumb|Włodzimierz Monomach na polowaniu. Postać księcia jest przedmiotem szczególnej idealizacji w Słowie o ruinie ziemi ruskiej Słowo o ruinie ziemi ruskiej (oryg. Слово о погыбели Рускыя земли), Słowo o upadku ziemi ruskiej – zabytek literatury staroruskiej, zachowany do naszych czasów w dwóch fragmentach. Powstał w Kijowie na początku 1238 r.Łowmiański, s. 23. Zachowane fragmenty stanowiły jedynie fragment wstępu do większej całości, którą mogła być pierwsza, zaginiona wersja Żywota Aleksandra Newskiego.
Zdaniem Dymitra Lichaczowa tekst ten stanowił jedynie wstęp dla dłuższego dzieła poświęconego zniszczeniom powstałych na Rusi po napaści mongolskiej w latach 1237–1238. Badacz ten odrzuca jednak tezę o związku Słowa... z Żywotem Aleksandra Newskiego. Dokładny czas powstania utworu ustalony został na podstawie wzmianek o Jarosławie Wsiewołodowiczu oraz o jego bracie Juriju. Cechy języka tekstu oraz pojawiające się w nim motywy typowe dla kultury ludowej południowej Rusi wskazują, iż jego autor najprawdopodobniej pochodził z tego właśnie obszaru, jednak pisząc tekst przebywał na terenach bardziej wysuniętych na północ i był naocznym świadkiem opisywanych wydarzeń, w tym zniszczenia miasta Włodzimierza i innych ośrodków miejskich regionu.