Umierający detektyw (ang. The Adventure of the Dying Detective) – opowiadanie sir Arthura Conana Doyle’a z serii o detektywie Sherlocku Holmesie i jego przyjacielu, doktorze Watsonie. Zostało opublikowane po raz pierwszy w 1913 roku (w listopadzie w Collier’s Weekly Magazine z rysunkami Frederica Dorr Steele, w grudniu w The Strand Magazine z rysunkami Waltera Pageta brata Sidneya), później m.in. w zbiorze nowel His Last Bow (Jego ostatni ukłon), w 1917 roku. Nowela została zekranizowana w 1994 roku przez brytyjską reżyser Sarę Hellings (The Memoirs of Sherlock Holmes).

Zarys intrygi Pewnego razu do domu doktora Watsona przybiegła gospodyni Sherlocka Holmesa, mówiąc, że Holmes jest ciężko chory i umiera. Watson pobiegł do przyjaciela. Był on blady, bardzo słaby i do tego co chwila wił się z bólu, a nawet majaczył. Mówi, że to gorączka sumatrzańska i zaraził się nią w porcie. Watson chce zbadać przyjaciela, ale Holmes nie pozwala mu się do siebie zbliżyć, mówiąc, że może się zarazić od niego. Watson chce sprowadzić innego lekarza, ale Holmes nagle zrywa się z posłania, zamyka drzwi na klucz, który chowa do kieszeni, a potem jak gdyby nigdy nic kładzie się do łóżka i znów jęczy. Watson chcąc, nie chcąc, musiał zostać parę godzin u Holmesa. Z nudów zaczął oglądać malutkie, czworokątne pudełko.