W 1676, wskutek utrzymującego się napięcia w stosunkach polsko-tureckich, Sejm uchwalił na wniosek Jana III Sobieskiego konstytucję zakazującą prawosławnym z terenu Rzeczypospolitej kontaktowania się z patriarchatem w Konstantynopolu. Po śmierci nastawionego antymoskiewsko metropolity kijowskiego Józefa Tukalskiego jego następca (Gedeon (Czetwertyński)) udał się po błogosławieństwo patriarsze i zatwierdzenie wyboru do Moskwy (1685). Wydarzenie to uważane jest za oficjalne przejęcie przez patriarchat moskiewski zwierzchnictwa nad Cerkwią w Rzeczypospolitej. Patriarchat ekumeniczny oficjalnie potwierdził je rok później. Traktat Grzymułtowskiego z 1686 r. poddał duchowieństwo prawosławne w Polsce zwierzchnictwu patriarchatu moskiewskiegoJanusz Woliński, Polska i kościół prawosławny, Lwów 1936, s. 112.. Prorosyjskie poglądy metropolity Gedeona zraziły do niego prawosławną, dotąd zdecydowanie antyunicką Kozaczyznę, i przyczyniły się do przyjęcia unii przez prawosławne eparchie przemyską (1692), lwowską (1700) i łucką (1707)W. Mokry, Stosunek państwowych i cerkiewnych władz moskiewskich do ukraińskiej Cerkwi prawosławnej i unickiej w wiekach XVII–XX, [w:] R. Łużny, F. Ziejka, A. Kępiński (red.), Unia brzeska.