Hilarion, imię świeckie: Rodion Nikiticz Ponomariew (ur. w Kluczach, zm. w Kozielsku) – jeden z świętych starców Pustelni Optyńskiej.
Życiorys Urodził się w rodzinie Nikity i Eutymii Ponomariewych. Jego ojciec był pszczelarzem. Młody Rodion Ponomariew był według hagiografii rosyjskiej niezwykle spokojny, zaś jego ulubionym zajęciem była pomoc ojcu. Od dzieciństwa zastanawiał się nad wstąpieniem w przyszłości do stanu duchownego. W 1829 jego rodzina opuściła wieś, w której dotąd mieszkali, i osiadła w Saratowie. Tam Rodion Ponomariew został uczniem duchowym biskupa saratowskiego Jakuba i z jego inspiracji wielokrotnie brał udział w dyskusjach teologicznych z miejscowymi staroobrzędowcami. Zdecydowany, by zostać mnichem, w latach 1837-1838 odwiedził szereg monasterów rosyjskich. Wreszcie 13 marca 1839 postanowił wstąpić do skitu św. Jana Chrzciciela przy Pustelni Optyńskiej. Został tam uczniem duchowym ihumena Warłaama, znaczny wpływ na niego mieli również starcy optyńscy Lew i Makary, od 1 grudnia 1839 przełożony skitu. Będąc posłusznikiem, a następnie mnichem, pracował w sadzie, ogrodzie i piekarni klasztoru.