thumb|Wyobrażenie Mercuriusa Trismegistusa w XVII-wiecznym dziele Historia Deorum fatidicorum
thumb|Hermes Trismegistos wobec mędrców Wschodu i Zachodu (mozaika posadzkowa katedry w Sienie z końca XV wieku) Hermes Trismegistos, zlat. Hermes/Mercurius Trismegistus ( – Hermes Po Trzykroć Wielki, Trzykroć Największy, łac. Mercurius ter Maximus) – ubóstwiony mędrzec, synkretyczne bóstwo hellenistyczne powstałe z połączenia cech greckiego boga Hermesa i egipskiego ThotaLeksykon symboli Herdera. Warszawa: TCHU, 2009, s. 90., inspirowane także mistycznymi prądami judaizmu i magią żydowską oraz prawdopodobnie wierzeniami perskimi; często identyfikowane również z biblijnym patriarchą Henochem oraz hellenistycznymi bóstwami Serapisem (Oserapisem) i Hermanubisem.
Geneza zjawiska Pierwowzór i podstawę starożytnej myśli gnostyckiej i ezoterycznej stanowiła doktryna kosmogoniczna powstała w epoce egipskiego Starego Państwa w górnoegipskim Hermopolis, będącym ważnym miejscem kultu Thota. Zgodnie z nią, byt pojmowany jako kosmiczna jedność, ulegał w kolejnych fazach przekształceniu od stanu nieświadomości (ciemności) do świadomości (jasności). Wierzono, że Thot jako bóg magii i pan mądrości całą tę wiedzę oraz magiczne słowa mocy zawarł w pismach stanowiących klucz do panowania nad rzeczywistością widzialną i niewidzialną.