Proces trzydziestu () – proces, jaki odbył się w Paryżu między 6 sierpnia a 31 października 1894. Miał on na celu ukazanie w oczach opinii publicznej niebezpieczeństwa ze strony ruchu anarchistycznego i tym samym podtrzymanie poparcia dla ograniczających wolność prasy ustaw antyanarchistycznych. Na ławie oskarżonych zasiadło 30 osób, wśród których oprócz teoretyków i aktywistów anarchistycznych byli również zwykli przestępcy.

Przygotowania do procesu Fala zamachów bombowych organizowanych w Paryżu przez anarchistów, zgodnie z koncepcją propagandy czynem, wywołała panikę wśród zamożniejszych mieszkańców stolicy Francji oraz w kołach rządowych. Szczególne poruszenie było związane z zamachem Auguste'a Vaillanta na Zgromadzenie Narodowe. W grudniu 1893 i czerwcu 1894 przegłosowane zostały ustawy, które zabraniały prowadzenia przez anarchistów działalności propagandowej, w tym ograniczające ich możliwości wydawania prasy. Między styczniem i czerwcem 1894 policja francuska dokonała serii aresztowań działaczy anarchistycznych. Łącznie zarzuty przynależności do organizacji przestępczych, jakimi w świetle przegłosowanych ustaw stały się grupy anarchistyczne, zostały postawione 426 osobom, w tym 29 in absentia.