W roku 375 Hunowie – wojowniczy szczep pochodzenia tureckiego, wywodzący się z terenów Azji środkowej – zadał klęskę Ostrogotom oraz zmusił do opuszczenia swoich dotychczasowych siedzib Wizygotów, co zapoczątkowało okres wielkiej wędrówki ludów. W 476 roku upadło, pod naporem barbarzyńców, Cesarstwo zachodniorzymskie. Od tego momentu, słabe plemiona barbarzyńskie podbijały się nawzajem. Dopiero w VI wieku zaczęły powstawać silne organizmy państwowe.
Italia we wczesnym średniowieczu
Po obaleniu Romulusa Augustulusa w roku 476 władzę nad terenami Italii objął Odoaker. Został obwołany przez własne wojska królem, jednak wobec słabości swojej pozycji zabiegał o uznanie przez cesarstwo wschodniorzymskie siebie za namiestnika cesarskiego na tym obszarze. Cel ten udało mu się zrealizować w roku 480. Wzrost niezależności Odoakra spowodował interwencję Bizancjum. Do przywrócenia cesarskiej kontroli nad Półwyspem Apenińskim wykorzystano sojusznicze jednostki ostrogockie Teodoryka Wielkiego. W roku 493 Teodoryk zdobył Rawennę, zmuszając do kapitulacji Odoakra. Zwycięski wódz pełnił w Italii podwójną rolę: namiestnika cesarskiego dla ludności rzymskiej i króla dla Ostrogotów.