Gumplowicz uznawany jest przede wszystkim za socjologa. Był jednym z pionierów socjologii i w sposób istotny przyczynił się do rozwoju tej nauki. Z wykształcenia i zainteresowania był teoretykiem państwa i prawa. „System socjologii” uczonego, jest w dużej mierze podstawą jego teorii państwa. Ludwik Gumplowicz otwiera długi poczet przedstawicieli tzw. szkół socjologicznych w nauce o państwie i prawie.
Przegląd teorii i poglądów Był przedstawicielem socjologizmu. Postulował za odrębnością nauk społecznych, za odrębną ich metodologią. Jako zwolennik odrębności (w przeciwieństwie do np. Herberta Spencera), że nie da się wykazać "praw społecznych" lub " praw rządzących społeczeństwami" np. na podstawie praw fizjologicznych.
Równocześnie, ominujący w jego koncepcji był również naturalizm. Uważał, że zadaniem socjologii jest "wykrywanie przyrodniczych praw życia społecznego". Podstawą metodologii według niego powinna być indukcja i przechodzenie od poszczególnych faktów do ogólników (stąd w jego socjologii podstawą jest przejście od faktu społecznego do skomplikowanych procesów zachodzących w społeczeństwach).