HMS Royal James – angielski XVII-wieczny okręt liniowy II rangi (po przebudowie i dozbrojeniu klasyfikowany jako okręt I rangi).
Historia Okręt został zbudowany w epoce republiki (1649-1660) pod kierunkiem szkutnika Christophera Petta, w stoczni w Woolwich. Początkowo nosił nazwę „Richard”, na cześć nowego lorda protektora Richarda Cromwella.
Zbudowany jako okręt liniowy II rangi, uzbrojony w 70 dział, "Richard" po restauracji monarchii w Anglii w 1660 roku, został wcielony do nowo powstałej Royal Navy pod zmienioną nazwą "Royal James". Jednocześnie okręt wyposażono w dodatkowe działa na górnym pokładzie i zmieniono jego klasyfikację na okręt liniowy I rangi.
W 1665 roku "Royal James" wziął udział w drugiej wojnie przeciw Holandii. Pod dowództwem księcia Ruperta walczył w bitwie pod Lowestoft, gdzie wyróżnił się podczas odbicia, czasowo opanowanego przez Holendrów, angielskiego okrętu liniowego "Prince Royal".
W następnym roku "Royal James", będący flagowym okrętem eskadry księcia Ruperta, wziął udział w bitwie czterodniowej, dołączając do angielskiej floty trzeciego dnia bitwy, a czwartego dnia prowadząc do boju centrum.