thumb|243px|Bierki do szatrandża z XII wieku Szatrandż – arabska nazwa gry szachowej, wywodząca się od perskiej gry czaturanga, która ukształtowała się na terenie Azji Środkowej w VII-VIII wieku. Do Europy została sprowadzona przez Arabów w VIII-IX w. po podboju Hiszpanii i była pierwowzorem współczesnych szachów.

Zasady Celem gry był mat, choć zwycięstwo można było również osiągnąć poprzez ustawienie pozycji patowej bądź zbicie wszystkich bierek przeciwnika. Bierki posiadały następujące nazwy: al-szach (król), al-firzan („mędrzec” – hetman), al-roch („zamek” – wieża), al-fil („słoń” – goniec), al-faras („jeździec” – skoczek), al-beizaq („piechur” – pion).

Pozycja początkowa była niemalże identyczna, jak we współczesnych szachach, jedynie króle oraz hetmany zamienione były między sobą polami. Król, wieża i skoczek poruszały się tak samo, jak według dzisiejszych zasad, natomiast hetman – tylko o jedno pole po przekątnych, a goniec – o dwa pola po przekątnych. Piony mogły poruszać się tylko o jedno pole do przodu, z jedyną możliwością promocji na hetmana. Roszady nie znano. Ograniczenia w stosunku do hetmana i gońca powodowały, iż partie rozwijały się stosunkowo wolno, dlatego niekiedy rozpoczynały się one nie od ustawienia początkowego, ale od określonych pozycji debiutowych, zwanych tabiami.