Sędziów w Polsce powołuje od 1989 Prezydent RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
W Polsce pozycję ustrojową sędziów, ich prawa i obowiązki, zasady powoływania i odwoływania na stanowiska oraz wynagradzania regulują: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (), Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (), Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (), Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (), Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (), Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu ().
Do podstawowych ustrojowych zasad związanych z tym zawodem należą, we wszystkich rodzajach sądownictwa: niezawisłość, nieusuwalność, niedopuszczalność przeniesienia na inne miejsce służbowe bez zgody sędziego (z wyjątkami), immunitet formalno-materialny. Atrybuty te nie dotyczą w pełnym zakresie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, którzy wybierani są przez Sejm na kadencje (nie pełnią służby bezterminowo) oraz w niewielkim zakresie dotyczą członków Trybunału Stanu, którzy pełnią te funkcje niezawodowo, jako że Trybunał Stanu orzeka tylko w przypadku potrzeby zwołania go i członkami, wybieranymi również na kadencje, są między innymi prawnicy wykonujący