Aelia Capitolina (pełna nazwa łacińska: Colonia Aelia Capitolina, zaś od końca II wieku Aelia Capitolina Commodiana Pia Felix) – miasto zbudowane przez Hadriana w 130 roku n.e., na miejscu Jerozolimy zrujnowanej w 70 r. Miało status kolonii rzymskiej. Prawdopodobnie jego fundacja przyczyniła się do wybuchu powstania Bar Kochby (lata 132-135).
thumb|Mozaika Mapa z Madaby, przedstawienie Jerozolimy z VI w. Widać Cardo Maximus, główną ulicę miasta, zaczynającą się przy bramie północnej (dziś Brama Damasceńska i przecinającą miasto z północy na południe. Historia Według Józefa Flawiusza, po pierwszym powstaniu żydowskim Jerozolima była zrujnowana. Nie ma pewności co do okoliczności odbudowy miasta przez Hadriana. Według Kasjusza Diona początkowo cesarz poprzez odbudowę miasta chciał uczynić dobrodziejstwo Żydom. W końcu jednak, po wizycie na miejscu Jerozolimy, postanowił odbudować miasto jako rzymską kolonię i osadzić w niej żołnierzy. Ponadto, Hadrian miał zakazać Żydom powrotu do odbudowanego miasta. Według Kasjusza Diona takie działanie cesarza skutkowało oburzeniem części fundamentalistycznych Żydów, którzy zaczęli przygotowywać się do zbrojnego powstania, które wybuchło pod kierownictwem Szymona Bar Kochby. Powstanie zostało stłumione przez Rzymian.