Oranienburg – miasto we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, siedziba powiatu Oberhavel. Leży 35 km na północ od centrum Berlina, nad rzeką Hawelą oraz przy kanale Odra-Hawela. Jest największym miastem powiatu Oberhavel i częścią berlińskiej aglomeracji.
Historia Pierwotną niemiecką nazwą miejscowości było Bötzow. W latach 1373–1415 wraz z Marchią Brandenburską Bötzow znajdował się pod panowaniem Czech. Od 1701 część Królestwa Prus. W XVIII w. na fali holenderskiej kolonizacji tych obszarów osadnicy nazwali miejscowość na cześć małżonki „Wielkiego Elektora” Luizy Orańskiej Oranienburgiem. Od 1871 w granicach Cesarstwa Niemieckiego.
W czasach III Rzeszy i II wojny światowej siedziba wielu instytucji SS. W Oranienburgu istniał jeden z pierwszych niemieckich obozów koncentracyjnych – Oranienburg (KL). Od nazwy stacji kolejowej w Sachsenhausen (obecnie dzielnica Oranienburga), na której wysadzano więźniów tak, aby nie szli przez miasto – pochodzi nazwa obozu Sachsenhausen (KL).
W latach 1949–1990 część NRD i miasto powiatowe w okręgu Poczdam.