Reżyser wprowadził też retrospekcje w innych miejscach niż w powieści; młodość Wokulskiego opisana w pamiętniku Rzeckiego, została przeniesiona z odległego rozdziału XX do drugiego odcinka serialu. W ostatnim odcinku przedstawiono potyczkę Polaków z oddziałami rosyjskimi podczas powstania styczniowego, przywrócono też scenę z kupcem Suzinem, która została niegdyś wycięta z pierwowzoru przez carską cenzurę.
Ber położył większy niż w powieści Prusa nacisk na krytykę ulegania narodowym namiętnościom w postaci powstań narodowych. Rzecki, sam będąc uczestnikiem powstania węgierskiego, po latach sceptycznie podchodzi do bohaterskiego męczeństwa; Wokulski, zesłany na Syberię, po powrocie twierdzi wprost: „Oszukano mnie”. Słowa Wokulskiego: „Czy naprawdę jesteśmy narodem marzycieli?” w dziewiątym odcinku wybrzmiały w zupełnie innej formie: „Czy każdy nasz zryw musi się utopić we krwi?”. Niejednoznaczne zakończenie powieści Prusa, gdzie nie wiadomo, co się stało z Wokulskim, zostało również zmienione na bardziej pozytywne;