Dzieło otwarte (wł. opera aperta) – semiotyczna koncepcja analizy dzieła sztuki opisana po raz pierwszy przez Umberto Eco w 1962 roku w jego książce Dzieło otwarte: Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, opisująca polisemiczność każdego dzieła sztuki i przenosząca akcent w analizie dzieła z relacji twórca – dzieło na dzieło – odbiorca.
Wydanie książkowe Pierwsze wydanie książki Eco ukazało się w 1962 roku i wywołało duże poruszenie w kręgach krytyki. Poza omówieniem zagadnienia dzieła otwartego w teorii zawierało ono obszerny esej dotyczący Ulissesa Jamesa Joyce’a, który pokazywał praktyczne zastosowanie opisanych koncepcji. Kolejne, poprawione wznowienia tytułu (od roku 1967) wyłączały esej o Ulissesie, który doczekał się licznych wydań jako osobna książka zatytułowana Poetyki Joyce’a (wł. Le poetiche di Joyce). Autor poszerzył za to Dzieło otwarte o tekst Sposoby kształtowania jako wyraz światopoglądu twórcy, który pierwotnie ukazał się w 1962 roku w czasopiśmie „Menabo”.
Poprzednicy Koncepcja włoskiego estetyka podkreśla rolę odbiorcy w procesie kształtowania dzieła. Eco nie był pierwszym, który zwrócił uwagę na ten aspekt odczytywania sensów tekstu.