Olkusz – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie katowickim.
Siedzibą gminy jest Olkusz, którego mieszkańcy stanowią aż 70,7% ludności, a którego powierzchnia stanowi zaledwie 17% gminy.
Według danych z 1 stycznia 2024 roku liczba mieszkańców gminy wynosi 45 630 (96. miejsce w kraju), a powierzchnia 15091 ha (664. miejsce w kraju).
Struktura powierzchni Według danych z 1 stycznia 2024 roku gmina Olkusz ma obszar 150,91 km², w tym: miasto Olkusz: 25,65 km² obszar wiejski: 125,26 km²
Według danych z 1 stycznia 2014 roku znaczną część gminy Olkusz stanowią obszary rolnicze oraz leśne, w tym: użytki leśne - 7 055 ha (46,8%) lasy - 6 956 ha (46,1%) grunty zadrzewione i zakrzewione - 99 ha (0,7%) użytki rolne - 6 635 ha (44%) grunty orne - 5 896 ha (39,1%) sady - 37 ha (0,2%) łąki trwałe - 86 ha (0,6%) pastwiska trwałe - 284 ha (1,9%) grunty rolne zabudowane - 332 ha (2,2%)
Gmina stanowi 24,41% powierzchni powiatu olkuskiego.
Demografia Ludność według płci (Stan na 31 grudnia każdego roku) Rok 1995 1998 2003 2008 2013 2018 2023 Liczba ludności 52 847 52 715 50 457 50 041 50 016 49 026 45 630 Liczba mężczyzn 26 094 25 993 24 581 24 286 24 287 23 703 21 955 Liczba kobiet 26 753 26 722 25 876 25 755 25 729 25 323 23 675