Bykowscy, także Jaksa Bykowscy, Jaxa-Bykowscy – polska rodzina szlachecka pieczętująca się herbem Gryf, a będąca gałęzią małopolskiego rodu możnowładczego Gryfitów.
Nazwisko Bykowski pochodzi od dawnej wsi Byki w województwie sieradzkim, gdzie w okresie I Rzeczypospolitej znajdowało się gniazdo rodowe rodziny i główna siedziba ich klucza.
Historia rodziny Bykowskich W 1416 właścicielami Byków byli Wojciech i Mikołaj.
Stanisław Bykowski (zm. 1624), najpierw kasztelan konarski (1585), potem łęczycki (1595), wojewoda sieradzki (1611), a także starosta sieradzki (1588) ufundował kaplicę w piotrkowskim kościele Dominikanów. Jego synami byli: jezuita Adrian (zm. 1617), poległy w czasie wyprawy na Moskwę - Baltazar, dworzanin królewski i starosta sieradzki - Jan, Piotr (zm. 1633), kasztelan sieradzki - Przemysław (zm. 1649).
W połowie XIX w. ze szlachectwa wylegitymowali się następujący Jaxa-Bykowscy: Feliks Erazm, syn Baltazara, Walenty, syn Ignacego, Józef Leon, syn Andrzeja oraz synowie Józefa Leona - Henryk i Władysław.