Krążowniki typu Tsukuba – seria dwóch krążowników pancernych japońskiej marynarki wojennej z pierwszej połowy XX wieku – „Tsukuba” i „Ikoma”. W 1912 zostały przeklasyfikowane na krążowniki liniowe.
Historia O budowie dwóch nowych krążowników pancernych Japonia zdecydowała w wojennym programie budowy okrętów, uchwalonym w marcu 1904 roku przez parlament w związku z rozpoczęciem wojny z Rosją. W swojej konstrukcji wykorzystywały pierwsze doświadczenia wojny rosyjsko-japońskiej i miały one zastąpić utracone podczas tej wojny pancerniki „Hatsuse” i „Yashima”. W porównaniu do dotychczas istniejących na świecie jednostek tej klasy, zastosowano na nich bezprecedensowo silną artylerię, w postaci 4 dział kalibru 305 mm, typowo przenoszonego przez pancerniki, co wynikało z doświadczeń bitwy na Morzu Żółtym, w której japońskie krążowniki pancerne musiały ścierać się z pancernikami. Zespołem projektantów kierował główny inspektor konstrukcji okrętów (komandor) Kondō Motoki.