Sokrates mówi o konieczności stopniowego przyzwyczajania się: najpierw do odbić przedmiotów w wodzie, potem do samych przedmiotów, do światła gwiazd i księżyca — a potem dopiero do światła słonecznego.
Odgłosem wizerunku jaskini platońskiej jest pojęcie „złudzenia jaskini” w filozofii Francisa Bacona.
Symbolika thumb|Stopnie rzeczywistości w platońskiej jaskini Mit wyraża w metaforycznej formie podstawowe składniki filozofii Platona. Jaskinię można traktować jako więzienie duszy, która za prawdziwy byt bierze wyłącznie to, co poznaje zmysłami. Gdyby tylko mogła zwrócić się w przeciwną stronę, ku wyjściu, tj. w głąb siebie (a także zmysłowych przedmiotów), mogłaby dotrzeć do źródła prawdziwego poznania i istnienia: czyli świata idei wraz z naczelną zasadą dobra, która niczym słońce świeci na zewnątrz.
W interpretacji można wyróżnić następujące płaszczyzny mitu: ontologiczną – przedstawione obrazy symbolizują ontologiczne stopnie rzeczywistości. Cienie to zmysłowe pozory bytów, a posągi to ich zmysłowe źródło. Mur oddziela rzeczywistość zmysłową i pozazmysłową. Za nim znajduje się prawdziwa rzeczywistość (idee), a słońce jest ideą najwyższą (Dobrem).