Majątek pozostawiony w Katowicach przejęła Schlesische Landesbücherei (dziś: Biblioteka Śląska).
Okres powojenny Stowarzyszenie kontynuowało działalność od stycznia 1945 pod opieką PAU w Krakowie, a od 15 lutego 1945 w Katowicach, kiedy z Warszawy powrócił dr Lutman. Nowe, 5-osobowe Kuratorium tworzyli: wojewoda śląski (śląsko-dąbrowski) gen. Aleksander Zawadzki, prezes PAU prof. Stanisław Kutrzeba (po jego śmierci w styczniu 1946 prof. dr hab. Kazimierz Nitsch), przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN) Karol Tkocz, rektor Politechniki Śląskiej prof. inż. Władysław Kuczewski (przewodniczący Zarządu Instytutu) oraz dr Lutman (dyrektor Instytutu). Oficjalne rozpoczęcie działalności badawczej nastąpiło 16 czerwca 1945. Obszar badań Instytutu rozszerzono na cały Śląsk znajdujący się w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. Zajęto się organizowaniem badań śląskoznawczych, popularyzacją wiedzy o Śląsku oraz kontynuowano akcję wydawniczą, tym razem w 8 wydawnictwach seryjnych, odpowiadających nowym zapotrzebowaniom (kwartalnik „Zaranie Śląskie”, R.