Fiodor Iwanowicz Szalapin (ros. Фёдор Иванович Шаляпин; ur. w Kazaniu lub jego okolicach, zm. 12 kwietnia 1938 w Paryżu) – rosyjski bas; obok tenora Enrica Carusa najwybitniejszy śpiewak przełomu XIX i XX wieku, a jednocześnie jeden z największych śpiewaków w historii opery. Geniusz sceny, łączył walory głosowe z wybitnymi zdolnościami aktorskimi, ojciec Feodora Chaliapina.
Życiorys Wcześnie udało mu się wstąpić do chóru cerkiewnego. W 1890 był już chórzystą w Operze Kazańskiej, podczas występu w Ufie (w zastępstwie chorego śpiewaka) zadebiutował partią Stolnika w Halce Moniuszki.
W 1892 w Tyflisie odkryty został przez tenora Dmitrija Usatowa, u którego zaczął regularne lekcje śpiewu; w 1893 debiutował jako Mefistofeles w Fauście Gounoda na scenie tamtejszej opery. Śpiewał również na salonach, w 1894 w Petersburgu usłyszała go siostra Michaiła Glinki. Jej przychylna opinia oraz jednego z wpływowych gospodarzy salonu sprawiły, że Szalapin został artystą cesarskich teatrów. Wówczas to rozpoczęła się jego wielka kariera. Występował na scenach operowych Tbilisi, Petersburga (Teatr Maryjski) i Moskwy (od 1896 w operze prywatnej Mamontowa); od 1899 był solistą Teatru Wielkiego w Moskwie.