Więźniów Obozów Koncentracyjnych, którego był wieloletnim przewodniczącym.
1 sierpnia 1989 roku złożył rezygnację z obowiązków biskupa diecezjalnego, którą papież Jan Paweł II przyjął 1 lutego 1992 roku, a jego następcą w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej mianowano biskupa pomocniczego katowickiego Czesława Domina.
Zmarł 16 października 2007 w klinice Gemelli w Rzymie. Następnego dnia na zakończenie audiencji generalnej papież Benedykt XVI poinformował, że na konsystorzu 24 listopada 2007 zamierzał wynieść go do godności kardynalskiej. Został pochowany 23 października 2007 w krypcie Bazyliki Konkatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu.
Odznaczenia, wyróżnienia, upamiętnienie W 2007 prezydent RP Lech Kaczyński „za wybitne zasługi na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za zaangażowanie w niesieniu pomocy ludziom potrzebującym oraz za działalność na rzecz współpracy polsko-niemieckiej” nadał mu Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski. W 2005 uhonorowano go Wielkim Krzyżem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec.
Przyznano mu honorowe obywatelstwo: Koszalina (1994), miasta i gminy Radomyśl Wielki (2004), Słupska (2006), Połczyna-Zdroju (2006), Katowic (2007) i Kołobrzegu (2008).