Operacja Bawół () – seria lokalnych działań odwrotowych na froncie wschodnim II wojny światowej przeprowadzonych przez Wehrmacht w okresie od 1 do 31 marca 1943 roku. W ich wyniku zlikwidowany został występ rżewski, front został skrócony o 230 kilometrów, a 21 dywizji niemieckich mogło zostać użytych na innych odcinkach frontu. Wycofaniu się Niemców towarzyszyła bezwzględna kampania represyjna, która doprowadziła do zniszczenia wielu zabudowań poza działaniami wojennymi, masowych zabójstw ludności cywilnej i deportacji do pracy niewolniczej w Rzeszy.
Przebieg Niemiecka 9 Armia ewakuowała występ rżewski w marcu 1943 r. w ramach ogólnego skracania linii frontu. W celu oczyszczenia zaplecza obszaru operacji, na kilka tygodni przed jej rozpoczęciem przeprowadzono zakrojone na szeroką skalę działania represyjne, zgodnie z doktryną Bandenbekämpfung („walki z bandytami”). W działaniach tych zginęło około 3000 obywateli radzieckich, z których ogromna większość była nieuzbrojona, jak pokazuje raport o przejętej broni: 277 karabinów, 41 pistoletów, 61 karabinów maszynowych, 17 moździerzy, 9 karabinów przeciwpancernych i 16 niewielkich dział. Samo wycofywanie się zajęło Niemcom dwa tygodnie, przy minimalnych stratach własnych czy zakłóceniach w ruchu grupy armii liczącej około 300 000 ludzi, 100 czołgów i 400 dział.