Mały człowiek obecny jest także w utworach pisarzy końca XIX i początku XX w. (A. Czechow, M. Gorki, L. Andriejew, F. Sołogub, A. Awierczenko, K. Trieniow, I. Szmielow, S. Juszkiewicz). Siłę tragizmu małych ludzi, bohaterów cuchnących, ciemnych kątów1. Григорьев А.А., Русская литература в 1851 году, Русская литература ХIX века: хрестоматия критических материалов, сост. М.Г.Зельдович и Л.Я.Лившиц, Москва 1975, с. 411. (A. Grigorjew), trafnie określił P. Wajl: Mały człowiek z wielkiej literatury rosyjskiej jest tak mały, że dalszemu zmniejszeniu nie podlega. Zmiany mogły zachodzić jedynie w kierunku jego powiększenia. Tym właśnie zajęli się zachodni zwolennicy naszej klasycznej tradycji. Z naszego Małego człowieka wyszli rozrośnięci do globalnych rozmiarów […] bohaterowie Kafki, Becketta, Camusa […] Kultura radziecka zrzuciła szynel Baszmaczkina – na ramiona żywego Małego Człowieka, który oczywiście nigdzie się nie podział, po prostu zszedł z ideologicznej powierzchni, zmarł w literaturze2. Вайль П., Смерть героя, Знамя, nr 11, 1992, c. 228..
Mały człowiek nie mieszcząc się w kanonach socrealizmu, przeniósł się do literackiego podziemia i zaistniał w obyczajowej satyrze M. Zoszczenki, M. Bułhakowa, W. Wojnowicza, J. Popowa, W. Pjecucha, M.