Kodeks ucznia – zbiór praw i obowiązków uczniowskich określający relacje między uczniem i nauczycielem w szkolnym procesie edukacyjnym obejmującym kształcenie i wychowanie, respektujący zasadę wspomagania rodziców w dziele wychowania. Znane są dwa kodeksy ucznia opracowane na szczeblu ministerstwa: wydany przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania 5 września 1975 r. wydany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej 19 lipca 1988 r.Dziennik Urzędowy MEN nr 6, poz. 42. Powyższe zarządzenie pozbawiono mocy prawnejZapytanie w sprawie kodeksu ucznia orka2.sejm.gov.pl. i zobowiązano poszczególne szkoły do samodzielnego opracowania praw i obowiązków ucznia oraz nagród i kar: „(...) system kar i nagród stosowanych wobec ucznia, określony w statucie szkoły, nie może być sprzeczny z polskim i międzynarodowym prawem w zakresie praw człowieka, obywatela, praw dziecka, z ogólną normą państwa demokratycznego”. Nie jest jednak tak, że szkoły mogą dowolnie regulować w statucie prawa i obowiązki uczniów. Jak bowiem zauważa Mikołaj Wolanin, „szkoły publiczne [...] są [...] związane zasadą legalizmu (czasem nazywaną zasadą praworządności) wyrażaną przez art.