Rozprawa o naukach i sztukach (oryg. fr. Discours sur les sciences et les arts) – rozprawa przedstawiona przez Jeana-Jacques’a Rousseau na konkurs ogłoszony przez Akademię w Dijon. Tekst uzyskał pierwszą nagrodę w tymże konkursie, a po swojej publikacji stał się przedmiotem ożywionej dyskusji. Jest to pierwszy tekst Rousseau, w którym poddaje on zdecydowanej krytyce cywilizację i jej osiągnięcia, głosząc powrót do natury jako pierwotnego i najlepszego stanu życia człowieka.
Okoliczności powstania Jean-Jacques Rousseau napisał Rozprawę o naukach i sztukach w 1750, z myślą o przedstawieniu tekstu w konkursie ogłoszonym przez Akademię w Dijon. Polegał on na napisaniu rozprawy stanowiącej rozbudowaną odpowiedź na pytanie Czy postęp nauk i sztuk przyczynił się do zepsucia czy do poprawy obyczajów? (fr. Si le rétablissement des sciences et des arts a contribué à épurer les mœurs).
W momencie tworzenia swojej rozprawy Rousseau był autorem szerzej nieznanym. Od 1744 przebywał w Paryżu, gdzie obracał się w kręgach encyklopedystów, przyjaźnił się m.in. z Diderotem. Rozprawa... zdobyła w konkursie pierwszą nagrodę, a po swojej publikacji zyskała natychmiastowy rozgłos.