Nauka i sztuki piękne odwracają natomiast uwagę człowieka od ponoszonych w ten sposób krzywd i skłaniają go na skupianiu się na rzeczach nieistotnych, podczas gdy dążenie do prawdziwego szczęścia w dalszym ciągu nie jest możliwe. Obraz przepojonego hipokryzją, niszczącego jednostki, odrzucającego wszelką etykę społeczeństwa jest poddany świadomej hiperbolizacji, która ma zwrócić uwagę współczesnych na te aspekty rzeczywistości, które zdaniem Rousseau były świadomie pomijane w tekstach innych osiemnastowiecznych filozofów, głoszących pochwałę swoich czasów. Rozprawa nie zawiera wniosków końcowych, nie przedstawia postulatów pozytywnych i dróg wyjścia z sytuacji. Zawarte w niej rozważania zostały o nie uzupełnione dopiero w kolejnych tekstach tego autora, zwłaszcza Rozprawie o nierówności. Według Macieja Starzewskiego cała argumentacja Rousseau została poprowadzona w sposób oparty na paradoksach w celu zmuszenia czytelnika do krytycznej refleksji.

Podając w wątpliwość społeczne, poznawcze znaczenie filozofii, Rousseau pisał w części drugiej swej rozprawy:

Wyjątkowe na tle prac innych autorów tezy Rousseau sprowokowały żywą polemikę, w której udział wziął m.in. król Polski Stanisław Leszczyński.

Polskie wydania

Przypisy