Ciołek – polski herb szlachecki, noszący zawołania Biała, Ciołek. Wzmiankowany w najstarszym zachowanym do dziś polskim herbarzu, Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae, spisanym przez historyka Jana Długosza w latach 1464–1480. Ciołek jest jednym z 47 herbów adoptowanych przez bojarów litewskich na mocy unii horodelskiej z 1413 roku.
Herb występował głównie wśród rodzin osiadłych w ziemi sandomierskiej, na Kujawach i w Wielkopolsce. Spośród najbardziej znanych rodów pieczętujących się herbem Ciołek, należy wymienić Poniatowskich i Zielińskich.
Ciołka używał też Stanisław II August.
Opis herbu
Opis historyczny mały|Jedna ze stron manuskryptów Jana Długosza, zawierająca opisy polskich herbów
Jan Długosz (1415–1480) blazonuje herb i opisuje herbownych następująco:
Po przetłumaczeniu:
Kasper Niesiecki, podając się na dzieła historyczne min. Szymona Okolskiego, Wacława Potockiego i Marcina Bielskiego, opisuje herb:
Opis współczesny Opis skonstruowany współcześnie brzmi następująco:
Na tarczy w polu srebrnym ciołek stojący czerwony.
W klejnocie pół ciołka wspiętego.
Labry herbowe czerwone, podbite srebrem.
Geneza