thumb|Karta tytułowa pierwszego wydania Emila Emil, czyli o wychowaniu () – traktat pedagogiczny napisany przez Jeana-Jacques’a Rousseau i opublikowany w 1762 roku.
Okoliczności powstania Zainteresowanie Rousseau problemem wychowania dzieci wynikało z dotychczasowego toku jego rozważań nad społeczeństwem i możliwościami jego ulepszenia. Uznając za niemożliwy powrót do idealnego „stanu natury” (z powodu zbyt długiego dystansu czasowego dzielącego go od współczesnej cywilizacji), filozof doszedł do wniosku, że jednym ze skuteczniejszych środków częściowej zmiany społeczeństwa na lepsze jest oddziaływanie na najmłodsze pokolenie, którego kontakt z cywilizacją był znacznie mniejszy niż w przypadku dorosłych. Emil był zatem w zamyśle autora traktatem opisującym doskonały sposób wychowywania dziecka. Zdaniem G. Lansona, Rousseau w znaczący sposób był również zainspirowany własnymi przeżyciami z dzieciństwa i młodości, którą wspominał bardzo źle. W traktacie pragnął zatem ukazać własną wizję szczęśliwego życia dziecka.