thumb|Proch czarny - najwcześniejszy materiał wybuchowy thumb|Uzbrajanie materiału wybuchowego C4 thumb|Eksplozja materiału wybuchowego Materiał wybuchowy – pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).
Pierwszym i jedynym do XIX w., kiedy wynaleziono nitroglicerynę, materiałem wybuchowym był proch czarny, wynaleziony w Chinach
Podział materiałów wybuchowych ze względu na zastosowanie Inicjujące – są to materiały o stosunkowo słabej mocy detonacji, a ich podstawową cechą jest szczególnie duża podatność na bodźce zewnętrzne i zdolność do detonacji nawet w bardzo małych ilościach;