Zakonnica () – powieść Denisa Diderota opublikowana po raz pierwszy w 1796, po śmierci autora.
Okoliczności powstania utworu Denis Diderot, ateista z przekonania, napisał Zakonnicę w celu wyrażenia własnych poglądów w sprawie zakonów i ich pozycji we współczesnym mu społeczeństwie. W celu zdobycia dodatkowych materiałów posłużył się mistyfikacją literacką: skontaktował się z autentycznym markizem de Croismare, o którym wiedział, że ten interesował się młodą zakonnicą ubiegającą się o przeniesienie do stanu świeckiego. Diderot podszył się w liście pod autentyczną mniszkę; aby przerwać nawiązaną korespondencję, po kilku listach upozorował śmierć kobiety, co miało nastąpić w maju 1760. Latem tego samego roku pisarz ukończył pracę nad utworem, którego jednak z powodów obyczajowych nie opublikował.
Treść Utwór utrzymany jest w formie pamiętnika zakonnicy zbiegłej z klasztoru. Maria Zuzanna Simonin zostaje zmuszona przez rodziców do złożenia ślubów zakonnych, gdyż jest nieślubnym dzieckiem, zaś jej rodzina pragnie wyposażyć jej dwie siostry. Początkowo protestuje przeciwko konieczności rozpoczęcia życia, do którego nie czuje się powołana, w końcu jednak ulega i wstępuje do klasztoru klarysek w Longchamp.