Historia do 1933 W pierwszej połowie XIV wieku cystersi założyli w rejonie zbiegu ul. Słowackiego i al. Grunwaldzkiej wieś Strzyżę, w obrębie której w 1342 roku wymieniona została po raz pierwszy osada Nowiec. Do wsi Strzyża należała cała dolina górnego odcinka potoku Strzyża, od Nowca. Ze wsi Strzyża wyodrębniła się około 1600 roku wieś Brętowo, usytuowana u zbiegu ul. Potokowej i ul. Słowackiego (1602 - potok Bringenthue). Jej powstanie wynikło z budowy na nurcie Strzyży urządzeń wodnych napędzających nowe zakłady przemysłowe - młyny i kuźnice. Na przełomie XVI i XVII wieku powstało ich łącznie sześć. Obiekty te, na zasadzie dzierżawy z prawem dziedziczenia i zbywania, należały do patrycjuszy gdańskich, którzy wznosili przy nich dworki będące letnimi rezydencjami dla ich rodzin.
W 1625 roku istniały: kuźnica żelaza, młyn prochowy, dwór i grunty. W 1737 roku Brętowo funkcjonowało jako wieś z kuźnicą miedzi, młynem oraz karczmą, w posiadaniu klasztoru w Oliwie.
Od XVIII wieku na terenie dzielnicy, a dokładniej na terenie obecnego Sanktuarium Matki Bożej Brzemiennej w Gdańsku Matemblewie, jest czczona Matka Boża Brzemienna. Wówczas teren ten był niezamieszkany.