z reguły zaskarżeniu zażaleniem podlega rozstrzygnięcie w postaci postanowienia na jego skutku: jest ono dewolutywne, to znaczy powoduje rozpoznanie spornej kwestii przez organ wyższej instancji. Od zasad tych są dość liczne wyjątki: na przykład zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie rozpoznania wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego – złożone po upływie co najmniej 3 miesięcy stosowania środka – rozpoznaje ten sam sąd w składzie trzech sędziów (art. 254 § 3 Kodeksu postępowania karnego).
Zażalenie w postępowaniu cywilnym Zaskarżeniu za pomocą zażalenia podlegają jedynie niektóre postanowienia sądów powszechnych, tak więc wobec postanowienia sądu polubownego zażalenie nie przysługuje.
Zażalenie jest środkiem odwoławczym od postanowień nierozstrzygających co do istoty sprawy, lecz w kwestiach procesowych (formalnych). Ma charakter suspensywny (wstrzymujący) i względnie dewolutywny. Wnoszone jest do sądu wyższej instancji od postanowień kończących postępowanie w sprawie (np. o odrzuceniu pozwu) i od innych postanowień, jeśli przepis szczególny tak stanowi, a także zarządzeń sądu i przewodniczącego szczegółowo oznaczonych.