Możliwe także, że Hella po spełnieniu swoich zadań przestała być potrzebna i została oddalona przez Wolanda.

Zdaniem krytyka Borisa Pilniaka Hella nie pojawiła się w ostatnim rozdziale powieści, aby nie naruszyć logicznego układu, który nawiązywał do Apokalipsy św. Jana. W rozdziale Na Worobiowych Górach świta Wolanda składała się z sześciu osób: Mistrza i Małgorzaty oraz czterech rycerzy – Wolanda, Korowiowa, Behemota i Azazella, którzy przyjęli swoje prawdziwe oblicze. Bułhakow mógł odnieść się w ten sposób do czterech jeźdźców, których pojawienie się na Ziemi będzie zapowiedzią zbliżenia końca świata. Również gwizd Korowiowa i Behemota nawiązywał do trąb jeźdźców ApokalipsyБ. А. Пильняк, „Люди как люди” в романе „Мастер и Маргарита”, Cz. 2, Поэтика заглавия. Жанр. „Мастер и Маргарита” как двойной роман..

Przypisy