thumb|Ozdobny, fasadowy zegar słoneczny na elewacji pałacu w Wilanowie projektu Jana Heweliusza thumb|Zegar słoneczny projektu Przypkowskiego na fasadzie budynku na Starym Mieście w Warszawie thumb|Zegar słoneczny kościoła Mariackiego w Krakowie thumb|Zegar słoneczny na ścianie kolegium w Kłodzku thumb|Zegar słoneczny na ścianie kościoła pw. św. Józefa w Wyszanowie thumb|Zegar słoneczny w Ogrodzie Saskim w Warszawie
Zegar słoneczny – zegar, który odmierza czas na podstawie zmiany pozycji Słońca, najczęściej wyrażony jako lokalny prawdziwy czas słoneczny. Jego działanie polega na wskazaniu odpowiedniej podziałki za pomocą cienia, rzucanego przez nieruchomą wskazówkę na skalę czasu (np. z podziałką godzinową), umieszczoną na powierzchni (niekoniecznie płaskiej – jak np. w zegarach pierścieniowych) tarczy zegarowej, znajdującej się na ziemi, posadzce, ścianie budowli lub postumencie. Oprócz stacjonarnych istnieją także przenośne zegary słoneczne. Niektóre z nich, pełniące rolę zegarów podróżnych, występują w wersji kieszonkowej (składanej).