. Natomiast w ukraińskiej jako człowiek szerokich horyzontów, który swoje talenty dyplomatyczne starał się wykorzystać jak najlepiej w trudnej sytuacji Hetmanatu, pomiędzy ówczesnymi potęgami europejskimi – Carstwem Rosyjskim, Rzeczpospolitą, Szwecją i Imperium Osmańskim.
Odznaczony Orderem Świętego Andrzeja Pierwozwańca (1700), Orderem Orła Białego (1703). Pod tytułem Książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego z 1707.
Mecenat Mazepy Staraniem i sumptem Mazepy powstało wiele budowli w stylu baroku kozackiego, w tym: nowa siedziba Akademii Mohylańskiej, Sobór Sofijski w Kijowie, sobór św. Mikołaja, sobór Objawienia Pańskiego, Cerkiew Nadbramna Św. Trójcy, cerkiew Wszystkich Świętych, cerkiew Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy w kompleksie Ławry Peczerskiej w Kijowie i nowe mury Ławry, a także Monaster Wniebowstąpienia Pańskiego w Perejasławiu. Łącznie ponad 40 budynków.
Upamiętnienie Mazepa jest bohaterem wielu dzieł literackich i muzycznych począwszy od doby romantyzmu, m.in. George’a Byrona (poemat Mazepa, 1818), Aleksandra Puszkina (poemat Połtawa (1828–1829)), Wiktora Hugo (poemat Mazepa, 1829), Juliusza Słowackiego (dramat Mazepa, 1840), Józefa Bohdana Zaleskiego (Dumka Mazepy wyd.